Turist Rehberleri – Tourist Guides

Yılbaşı çelenkleri

Bir yılbaşı geleneği olan ve ülkemizde de yaygınlaşan yılbaşında kapıya asılan ve şans getirdiğine inanılan bu çelenklerin aslında Bergamalıların dünyaya bıraktığı bir miras olduğunu biliyor muydunuz?

Romalılar, Anadolu’yu İ.Ö. 190′daki savaşla neredeyse tamamen ele geçirmişlerdi. Son Bergama kralı III. Attalos sayesinde savaşmalarına gerek kalmayan tek devlet ise Bergama idi. Bergama ile Roma bir doğal bir ‘birlik’ oluşturmuşlardı.

Pergamon Krallığı antik çağ Akdeniz’inin Roma’dan sonraki en büyük gücü olmasını bastırdığı sikkelere borçluydu.

Bergama Kralı Eumenes II, Galatlar’ı yenmenin zaferini özel bir sikkeyle kutlamıştı. Bu sikkelere ‘kistopohros’ deniliyordu.

Sikkenin ön yüzünde Anadolu’nun coşku dolu tanrısı Dionysos inanışının simgelerinden biri olan ‘Gizemler Sepeti’ adı verilen sepet ve bu sepetin içine girmeye çalışan bir yılan vardır. Bu sahneyi ise bir çelenk çevrelemektedir. Kalp biçimli yaprakları ve küçük üzüm çiltimlerini anımsatan meyveleriyle bu bitki kimi yerlerde ‘gerdime’ de denilen bir tür sarmaşıktan başka bir şey değildir.

Pergamonlu sanatçılar bu bitkiyi alıp en güzel biçimde düzenleyerek sikkenin ön yüzüne koymuşlardı. Bu sikkenin üzerindeki çelengin uğurlu geldiğine inanılmış o zamandan bu yana…

Bergama’ya uğurlu geldiği tarihsel bir gerçek. Avrupa’nın kültür birikiminin köklerine Anadolu’nun eski kültürlerinde rastlamak olası…

Bu sarmaşık (gerdime) Anadolu’nun bir çok yerinde bilinen ve özellikle Mart ayından itibaren verdiği filizleri severek yenilen bir bitkidir. Ağaçlara sarılarak büyür sarmaşıklar. Kırmızı renkli gruplar biçiminde meyvesi vardır. Orman toprağının güçlü olduğu yerlerde çam pürçeklerinin çürümeye başladığı ortamlarda; bahar yaklaşırken varlığını taze filizler verir, ama meyvesini sonbahar yaklaşırken vermeye başlar.

Yılbaşı çelenklerine bugünlerde yerleştirilen kırmızı meyveler aslında işte bu sarmaşığın meyveleri… Bu arada belirtelim, bizim meyveleriyle birlikte aldığımız sert yapraklı bitkinin sarmaşıkla ilgisi yok. Çiçekçiler keskin ve sert yapraklı kokkina bitkisine sarmaşığın meyvelerini iple bağlarlar… Böylelikle yalnızca yılbaşı öncesinde satılan bitkiyi yapay da olsa yaratmayı başarırlar.

Bundan sonra büyük marketlerde satılan bu çelenkleri gördüğünüzde bunun da bir Bergama mirası olduğunu hatırlayın.
Not: Yazan gazeteci yazar Nedim Atilla’dır ve başka bir siteden alıntıdır.